Vở cải lương “Hừng Đông”: Làm mới đề tài truyền thống

 

Chào mừng Quốc khánh 2-9, Nhà hát Cải lương Việt Nam tổ chức đợt biểu diễn miễn phí vở cải lương “Hừng Đông” tại Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh. Vở diễn của tác giả – nhà báo Nguyễn Thế Kỷ, Tổng Giám đốc Đài TNVN khắc họa hình tượng người chiến sĩ cộng sản Phan Đăng Lưu (1902 -1941) – một nhà lãnh đạo kiên trung, mẫu mực, xả thân vì độc lập tự do của dân tộc, một nhà báo, nhà lý luận tiêu biểu.  Đặc biệt, trong chuyến lưu diễn này, bên cạnh việc giới thiệu một vở diễn cải lương đề tài truyền thống cách mạng, được dàn dụng theo phong cách hiện đại, các nghệ sĩ Nhà hát cải lương Việt Nam còn muốn giới thiệu nhiều gương mặt nghệ sĩ trẻ tài năng của sân khâu “cải lương Bắc” ngay tại nơi được coi là cái nôi của nghệ thuật đờn ca tài tử và cải lương.

Tuồng Nam trên đất Bắc: Chuyển dịch để bảo tồn và phát triển

 

Đoàn Tuồng Liên khu 5, hay còn gọi là Đoàn Tuồng Nam ra đời 1952 tại Bình Định, đây cũng là đơn vị Tuồng cách mạng đầu tiên được thành lập trước giai đoạn giải phóng miền Bắc năm 1954. Khi tập kết ra miền Bắc, các nghệ sỹ tuồng Nam không chỉ có nhiệm vụ dàn dựng, biểu diễn phục vụ cán bộ chiến sỹ miền Nam tập kết mà còn góp sức sưu tầm, phục hồi Tuồng Bắc, bộ môn nghệ thuật đã phần nào mai một trước cách mạng tháng Tám. Đây cũng chính là tiền đề cho việc thành lập Nhà hát Tuồng Việt Nam sau này.

Những nhân vật với sự bất biến của tính cách: Nét đặc thù của kịch bản Tuồng truyền thống

 

Khác với các loại hình sân khấu khác như Chèo, hay Cải lương, Tuồng mang tính chất bi hùng với những tấm gương nhân vật tận trung báo quốc, xả thân vì đại nghĩa, những bài học về lẽ ứng xử của con người giữa cái chung và cái riêng, giữa gia đình và Tổ quốc, chất bi hùng là một đặc trưng thẩm mỹ của nghệ thuật Tuồng. Chính từ đặc trưng đó nên các vở tuồng nhân vật thường không có chuyển biến về tính cách. Ai tốt, ai xấu, ai trung nghĩa, ai gian tà… đều được biểu hiện ngay từ đầu và cứ thế phát triển theo cốt truyện kịch. Không có ai lúc đầu trung chính sau biến thành gian tà hay ngược lại.

Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoài: Cuộc hành trình của những điệu Chèo

 

Từ lâu nghệ thuật Chèo luôn là món ăn tinh thần quen thuộc của người dân vùng châu thổ đồng bằng Bắc bộ. Các gánh Chèo xưa, với lối diễn, trang trí sân khấu đơn giản nhưng luôn có sự tương tác, gần gũi với người xem, buộc người diễn phải có khả năng ứng diễn cao. Với việc chuyên nghiệp hóa hiện nay liệu Chèo có mất đi tính ứng diễn, sự tương tác với người xem như các gánh Chèo dân gian xưa? Mời quý vị và các bạn cùng theo dõi cuộc trò chuyện với NSND Thanh Hoài về : “Sự khác biệt giữa Chèo xưa và nay”

Nhân vật hiện đại trong Chèo: Cầu nối giữa hiện thực và “hồn cốt” truyền thống

Học tập, kế thừa các vai diễn từ sân khấu Chèo truyền thống luôn là điều bắt buộc ở mỗi nghệ sỹ, diễn viên của loại hình sân khấu này. Tuy nhiên, việc kế thừa ra sao, thể hiện các dạng vai như thế nào từ vai mẫu truyền thống để chuyển hóa qua các dạng nhân vật hiện đại lại đòi hỏi tư duy, sự sáng tạo ở khả năng của mỗi người diễn viên. Bàn về: “Cách chuyển hóa nhân vật trong sân khấu Chèo hiện đại” , mời quý vị và các bạn theo dõi cuộc trò chuyện giữa phóng viên chương trình với NSƯT Hoài Thu, người đã thành công và đạt huy chương vàng cho vai diễn Mỹ Duyên trong vở “Cánh chim trắng trong đêm”, vở diễn của Nhà hát Chèo Hà Nội tham gia Hội diễn sân khấu Chèo chuyên nghiệp toàn quốc năm 2016

Soạn giả Nguyễn Đình Nghị và cách nhìn đúng về “Chèo cải lương”

Cách tân nghệ thuật Chèo hay còn gọi là Chèo cải lương được soạn giả Nguyễn Đình Nghị khởi xướng vào những năm 20, 30 của thế trước, thời kỳ thực dân Pháp vẫn còn đô hộ nước ta. Cho đến nay, sự cách tân Chèo của soạn giả Nguyễn Đình Nghị thời đó vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau trong chính những người làm Chèo. Ví như, Chèo cải lương là Chèo hát theo lối hát cải lương hay chỉ là cách làm mới Chèo trong cấu trúc, cách hát, mô hình nhân vật… Để có cái nhìn thấu đáo về “Sân khấu Chèo cải lương của Nguyễn Đình Nghị”, mời quý vị và các bạn theo dõi cuộc trò chuyện giữa phóng viên chương trình với NSND Mạnh Tưởng, người đã 10 năm gắn bó với gánh hát của soạn giả Nguyễn Đình Nghị.

Đời sống sân khấu Hà Nội trước và sau năm 1954

Thay đổi cơ bản nhất của sân khấu Hà Nội trước và sau năm 1954 chính là tính chuyên nghiệp. Nêu trước năm 1954, khi người Pháp còn chiếm đóng, sân khấu chủ yếu hoạt động tự phát với các gánh hát nghiệp dư, chưa có tổ chức bài bản, chuyên nghiệp như sau thời điểm Giải phóng Thủ đô – 10/1954.

Sinh năm 1928 tại Hà Nội, đạo diễn NSND Nguyễn Ngọc Phương thuộc thế hệ nghệ sỹ đã từng tham gia hoạt động cách mạng thời kỳ Pháp tạm chiếm. là người sống và hoạt động cách mạng ở Hà Nội giữa những năm 40, 50, ông hiểu rõ sân khấu giai đoạn này có sự phát triển, chuyển mình rõ rệt như thế nào. Khi Hà Nội được giải phóng vào năm 1954. bước lớn nhất làm thay đổi diện mạo sân khấu nước nhà sau giai đoạn này là tính chuyên nghiệp được nhà nước quan tâm, xây dựng ở hầu hết các đơn vị sân khấu đời sống của nghệ sỹ cũng được chú trọng, tạo sự yên tâm sáng tạo cho những người làm nghề theo đuổi nghiệp diễn.

Sự khác biệt trong khai thác nhân vật của sân khấu Tuồng và chèo truyền thống

Sự khác biệt trong khai thác nhân vật của sân khấu Tuồng và chèo truyền thống

Sân khấu Tuồng và Chèo không chỉ khác nhau trong trình thức biểu diễn, mà còn ở cách khai thác nội dung, xây dựng nhân vật và các giới hạn đề cập của từng loại hình. Sự khác biệt này là phong phú và hấp dẫn hơn nghệ thuật diễn xướng của người xưa.

Cùng là loại hình sân khấu kịch hát dân tộc nhưng  giữa tuồng và chèo lại có giới hạn khác nhau khi đi khai thác các dạng nhân vật. nếu như tuồng cung đình, hay còn gọi là tuồng bác học chủ yếu xây dựng nhân vật là vua, quan trong triều, nội dung đề cao lòng trung quân, ái quốc của kẻ bề tôi, thì chèo lại chỉ đi xây dựng những nhân vật là người nông dân lao động bình thường trong xã hội phong kiến xưa. điều này được thể hiện rõ ràng nhất ở các vở diễn tiêu biểu của sân khấu chèo truyền thống mà chúng ta biết tới ngày nay, nhân vật có chức tước cao nhất trong xã hội mà chèo xây dựng cũng chỉ từ quan tri huyện trở xuống, không có nhân vật nào là quan lại cao hơn nhân vật này, đây chính là sự khác biệt rõ nét nhất giữa tuồng và chèo.